Op zaterdag 13 december 2025 organiseerde COMPAZ een inspirerende Augustinusnamiddag rond het tijdloze thema: ‘Op zoek naar waarheid met Augustinus en Eckhart’.
Voor wie ons nog niet kent: COMPAZ staat voluit voor Companheira Agustiniana Zwartzusters. In essentie willen wij, vanuit de spiritualiteit van Augustinus en in nauwe verbondenheid met de Zwartzusters van Bethel in Brugge, een ‘tochtgenoot’ zijn op de weg naar verdieping, zingeving en geloof.
Het thema ‘waarheid’ is vandaag de dag actueler dan ooit. Wat is waarheid en, misschien nog belangrijker, wáár vinden we die? Gastspreker Patrick Lens (dominicaan, theoloog en gestalttherapeut) nam ons mee in een boeiende verkenning:
- Augustinus ervoer het zoeken naar waarheid als levensnoodzakelijk. Hij vond deze uiteindelijk in het goddelijke licht, zowel diep in zichzelf als weerspiegeld in de wereld om hem heen.
- Meester Eckhart wees ons een andere weg: hij vindt de waarheid uiteindelijk in de pure eenvoud van de werkelijkheid zoals die is.
Als therapeut en medewerker van Prisma en de Emmaüsdagen weet Patrick als geen ander de brug te slaan tussen theorie en leven. Zijn boodschap was helder: pas vanuit de waarheid kunnen we écht wegen ten leven bewandelen en de deugd van de hoop beleven!
Kon je er niet bij zijn of wil je de lezing nog eens rustig herbeluisteren? De volledige lezing, inclusief de vragenronde en het muzikaal meditatief moment met medewerking van Miriam Millán Fontaíña , is opgenomen. Zodra de video op ons YouTube-kanaal staat, brengen we je hiervan op de hoogte.
Hieronder delen we alvast enkele sfeerbeelden van een hartverwarmende namiddag.
U kunt ook nog eens stilstaan bij de afsluitende meditatie over ‘Augustinus en waarheid’
Deel 1: De weg naar binnen
De innerlijke zoektocht naar waarheid begint met de oproep van Augustinus: Keer terug in jezelf.
De waarheid die we zoeken is niet ver weg, maar woont in ons innerlijk.
In het verborgene van ons hart heeft God de wijsheid geopenbaard.
De psalmist verwoordt het als volgt:
U Heer wilt dat waarheid mij vervult, U leert mij wijsheid, diep in mijn hart. Ps 51,8
De reis naar binnen is de reis naar huis.
Maar Augustinus erkent de tragiek van zijn late terugkeer naar zijn innerlijke. Hij schrijft in zijn Belijdenissen, in de vertaling van Huub Oosterhuis:
Veel te laat heb ik jou liefgekregen
schoonheid wat ben je oud wat ben je nieuw
veel te laat heb ik jou liefgekregen.
Binnen in mij was je, ik was buiten
en ik zocht jou als een ziende blinde
buiten mij, en uitgestort als water
liep ik van jou weg en liep verloren
tussen zoveel schoonheid die niet jij was.
(Muzikale overgang: Een cello-stuk dat introspectief en zoekend klinkt, met momenten van stille overdenking om de reis naar het Innerlijke Zelf te begeleiden.)
Deel 2: De waarheid overleeft elke twijfel
Augustinus heeft in zijn leven ook een periode gekend waar hij, zoals zovelen van zijn tijd, twijfelde aan alles. Wat is dan waarheid?
Zoekende komt hij tot het inzicht: zelfs als ik mij vergis, ben ik. De mens kan niet twijfelen aan het feit dat hij bestaat. Dit fundamentele besef van het zelfbewustzijn is een geschenk, een waarheid die elke twijfel overleeft. Het is het beginpunt van alle verdere kennis. Deze waarheid over het “ik” is een poort naar de Waarheid over God.
Op een hedendaagse manier drukte Ad den Besten dit uit in zijn Kleine danklied
Gij hebt, o God, dit broze bestaan gewild,
hebt boven ’t nameloze mij uitgetild,
laat mij dan dankbaar leven, de volle tijd,
geborgen in de bevende zekerheid,
dat ik niet uit dit smal en onvast bestand
van mijn bestaan zal vallen dan in uw hand.
(Muzikale overgang: Een stuk dat begint met een onzekere, bijna vragende melodie (de twijfel), maar dat uitmondt in een krachtige, heldere en stellige toon (de zekerheid van het bestaan).
Deel 3: De ultieme waarheid is God
Rusteloos is ons hart, totdat het rust vindt in God, is Augustinus’ ervaring.
Vanuit de zekerheid van zijn bestaan, mondt Augustinus’ zoeken naar waarheid uit bij God, de eeuwige waarheid. Hij beschouwt de waarheid als de spirituele voeding voor de ziel.
Hij schrijft daarover: De Waarheid is brood; zij verkwikt de geest, en raakt niet op.
Deze waarheid laat zich zien in de persoon van Jezus, zoals in het Evangelie staat zegt Hij:
Ik ben de weg, de waarheid en het leven.
Dat vraagt ook van ons geloof. Augustinus wijst de weg:
Geloven is aannemen wat wij niet zien,
En de beloning voor dat geloof is zien wat wij aannemen.
(Muzikale overgang: Een rustig en melodieus intermezzo, dat de majesteit en standvastigheid van de Eeuwige Waarheid weerspiegelt.)
Deel 4: Waarheid en liefde zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden
Voor Augustinus werd dit duidelijk: de waarheid die we in God vinden is niet koud en puur intellectueel. De liefde is de hoogste voltrekking van de waarheid.
De mens kan de liefde niet vinden, tenzij door de Waarheid en
Hij kan de waarheid niet vinden tenzij door de liefde.
Vandaar kan Augustinus ook zonder terughoudendheid zeggen:
Bemin en doe wat je wil. Draag de bron van liefde in je hart, want uit Liefde kan alleen het goede voortkomen.
Maar Augustinus is ook realistisch. De waarheid is zowel zoet als bitter. Wanneer ze zoet is, spaart ze ons; wanneer ze bitter is, geneest ze ons. Uiteindelijk gaat het erom dat de mens de verantwoordelijkheid heeft om de Waarheid te belichamen.
Laat ons dan tot slot met Augustinus bidden:
Heer, geef mij het vermogen U te zoeken, en de kracht U te vinden.
En geef mij, om U te eren,
de wil om U lief te hebben, U te aanbidden, U te verlichten, U te volgen.
U bent mijn God en mijn Heer.
Waarheid, wees mijn Leidsman.
Liefde, wees mijn metgezel.
Vreugde, wees mijn voltooiing. Amen.
(Muzikale afsluiting: Een slotstuk dat warm, vol en verzoenend is, dat de eenheid van Waarheid en Liefde uitdrukt, waarmee de meditatieve namiddag tot een rustige afronding wordt gebracht.)